جوان آنلاین: حماسه حضور چند ده میلیون ایرانی برای وداع وتشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را میتوان نقطه عطفی در تاریخ جهان و به خصوص منطقه دانست.
این مراسم فراتر از مراسم تشییع ساده بود و پدیده و متنی اجتماعی- سیاسی برای تولید معنا و بازآفرینی هویت جمعی به شمار میآید.
حضور میلیونی مردم، شعارهای جمعی، نمادهای بصری و بازنمایی رسانهای این حماسه بزرگ یک سرمایه اجتماعی عظیم و حرکتی نمادین برای تأکید بر مشروعیت نظام جمهوری اسلامی ایران است؛ حرکتی که روز گذشته در شهر قم تکرار شد و امروز فراتر از مرزهای وطن به گستره جغرافیای مقاومت، در کشور عراق و فردا در شهر مشهد شاهد آن خواهیم بود و شکوه و عظمت حضور میلیونها ایرانی در بدرقه آقای شهیدشان، نمادی از یک شور مبتنی بر شعور و حرکتی دنبالهدار برای تداوم مسیری است که باور به ان در عمق وجودشان ریشه کرده و برونداد این شعور باورمند را در شور حضور نمادین میلیونها ایرانی در وداع با رهبر شهیدشان تجلی مییابد.
نماد مشروعیت اجتماعی و سیاسی
از منظر جامعهشناسی سیاسی، حضور میلیونها نفر در یک مراسم تشییع، نماد مشروعیت اجتماعی، انسجام فرهنگی و سرمایه نمادین یک جریان فکری محسوب میشود.
در چنین چارچوبی، مرگ نه پایان یک زندگی، بلکه سرآغاز تبدیل شدن به سرمایهای نمادین است که از طریق مناسک عمومی بازتولید میشود. بر این اساس مراسم تشییع، عرصهای برای تبدیل این سرمایه نمادین به سرمایهای اجتماعی و سیاسی است و این حضور گسترده از طریق بازتولید معنا، تقویت اعتماد عمومی و فعالسازی حافظه تاریخی، به استمرار هویت جمعی یاری میرساند.
بازتولید سرمایه اجتماعی و انسجام ملی
از نگاه جامعهشناسی، مراسم تشییع رهبر شهید یکی از مهمترین عرصههای بازتولید سرمایه اجتماعی و انسجام ملی است.
حضور گسترده مردم در مراسم تشییع رهبر شهید صرفاً یک آیین سوگواری نیست و این جمعیت میلیونی با پرچمهای سرخ یا لثارات الحسین یا لثارات الخامنهای هر کدام یک کنشگر فعال هستند و همانطور که در این ۱۲۰ روزی که از آغاز جنگ رمضان میگذرد کنشگرانه به خیابان آمدهاند، اینبار هم در این حرکت جمعی، مناسک تشییع را محملی برای حضور، کنشگری و بیان پیام و مطالبه خود تبدیل کردهاند.
فرصتی ناب
این اجتماع مردمی حامل پیامهای تاریخی، اجتماعی و تمدنی است و تصویری از هویت، انسجام و آینده ملت ایران را در برابر افکار عمومی جهان به نمایش میگذارد.
به همین خاطر هم باید این حضور گسترده و میلیونی را به عنوان یک فرصت برای انسجام اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی نظام جمهوری اسلامی به شمار آورد و بر مبنای آن به تقویت اعتماد عمومی و ترمیم شکافهای موجود پرداخت، چراکه این حماسه حضور، خود سیمایی برای اتصال اقشار و گروههای اجتماعی مختلف به عنوان امت واحده و زیر یک پرچم و حول محور یک عامل وحدتبخش یعنی تشییع و خونخواهی رهبری که جانش را برای ایران فدا کرد، شکل گرفتهاست. نباید فراموش کنیم که سرمایههای اجتماعی بر اعتماد، همکاری، مشارکت و شبکههای ارتباطی میان افراد استوار است.
حضور همزمان اقشار مختلف جامعه با تفاوتهای قومی، مذهبی، اجتماعی و حرفهای در مراسم وداع و بدرقه میلیونی رهبر شهید بیانگر شکلگیری تجربهای مشترک از همدلی و همبستگی بود.
فراتر از یک رفراندوم
مشارکت در آیینهای سوگواری، سر دادن شعارهای واحد و همراهی با نمادهای ملی و مذهبی آن هم از سوی اقشار و گروههای مختلف و با سلایق و دیدگاههای متفاوت، احساس تعلق به جامعه و سرنوشت مشترک را افزایش داد. به همینخاطر هم از نگاه برخی تحلیلگران، این حضور عظیم به منزله یک رفراندوم دیگر برای مشروعیتبخشی و تأیید نظام جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود، چراکه در آن هیچ چیزی به جز خواست جمعی مردم نقش نداشت و عملاً رأیی آشکار بر تأیید مسیر انقلاب و آرمانهای رهبر شهید بود. با وجود این به نظر میرسد این حضور فعالانهتر و کنشگرانهتر از صرف حضور در یک رفراندوم باشد و پیامهای متنی و فرامتنی آنچه در داخل کشور و چه در آن سوی مرزهای ایران بسیار گستردهتر و عمیقتر باشد؛ چه برای همسایگان ایران، چه دولتهای دوست و از همه مهمتر برای دشمنان این مرز و بوم که با مشاهده این حضور گسترده و میلیونی و کنشگرانه همه اقشار و سلیقهها در این وداع میلیونی دریافتند درباره ملت ایران هیچ چیز نمیدانند و هنوز جامعه ایرانی را نشناختهاند.
استمرار مکتب رهبر شهید
حضور گسترده مردم در مراسم تشییع، نشانهای بارز از استمرار مکتب فکری رهبر شهید به حساب میآید. تشییع میلیونی، نمایش سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مهمترین عوامل پایداری هر حرکت تمدنی است. حضور میلیونی مردم نشان میدهد که اندیشه و آرمانهای رهبر شهید در میان اقشار مختلف جامعه نفوذ یافته و به بخشی از هویت جمعی آنان تبدیل شدهاست. در این میان، تجدید بیعت با حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای به عنوان رهبری که قرار است ادامهدهنده همان مسیر رهبر شهید باشد، عهدی عمومی با تداوم رهبر شهید را به تصویر میکشد.
حضور میلیونها ایرانی در مراسم وداع و تشییع، به نوعی استقبال از ورود و ماندگاری حضور معنوی رهبر شهید در ذهن و قلب میلیونها انسان در ایران و جهان است. دستاوردهای این حضور میلیونی برای گفتمانسازی و پرکردن شکافها و ترمیم و گسترش سرمایههای اجتماعی ضرورتی است که بر عهده نظام حاکم و دولتمردان است. مردم چه برای تداوم حضور در تجمعات خیابانی و چه در حماسهآفرینی برای برپایی وداع و تشییعی شایسته رهبر شهید سنگ تمام گذاشتند. حالا نوبت دولتمردان و مسئولان است که این حضور و این پشتوانه مردمی را ارج نهاده و سرمایههای به دست آمده را حفظ کنند.
